De Eerste Wereldoorlog zou in één klap een eind maken aan al het optimisme waarmee de eeuw begonnen was. Op 28 juni schiet de Servische boerenzoon Gavrilo Princip in Sarajevo de Habsburgse kroonprins Franz Ferdinand dood. Zes weken later staan de legers tegenover elkaar. In Wenen vindt Mak de kleinzoon van de vermoorde Franz Ferdinand. In Sarajevo ontmoet hij in het kapotgeschoten voormalige Joegoslavië Mile Princip, de achterneef van de dader. Zijn oudoom is, afhankelijk van hoe de politieke wind waait, dan weer held, dan weer terrorist.
)
Meer over 1914:
- Bekijk deze uitzending in het scherm hierboven.
- Beluister of download de In Europa Salon - 1914 met Geert Mak, H.L. Wesseling en Sophie de Schaepdrijver
- Beluister of download Geert Maks In Europa Podcast
- Lees alle weblogberichten over 1914
- Vind meer video, audio en artikelen op de In Europa Atlas: 1914
1914 Erratum:
In de aflevering wordt beweerd dat Gavrilo Princip een vrijheidsstrijder was. Dit is onjuist: Princip streed voor de aansluiting van Bosnië bij Servië.
16 april 2008
herstelde reacties
klasse
Zo knap, bondig en invoelbaar de context schetsen, samenhangen laten zien. Mag een programma als dit ook in de canon? Prachtig werk.
Hans Punter
27 november 2007
Geweldig!!
Ik vind de in europa sirie echt geweldig ik ben echt beniewd naar de volgende film
Gamaarraden
27 november 2007
internet-presentatie
Prachtige website, schitterende serie, genieten dus. Daarom is het zo jammer dat de film op de site in 4:3 ratio wordt geperst, terwijl het een breedbeeld-opname is. Ik heb liever zwarte balken onder en boven, dan dit idiote vervormde beeld. Daar kan je toch niet serieus naar kijken? Dit is een lachspiegel. Een karikatuur. Daarmee doet u Geert Mak en het onderwerp geen recht. Gewoon de instellingen bij het converteren wat zorgvuldiger kiezen en het probleem is opgelost. Dit is onzorgvuldige gemakzucht. Ik hoop dat u dat snel wilt veranderen.
Veel succes met de rest van de serie en deze fraaie website.
Martien de Wit
28 november 2007
Prachtig!
Mooi gemaakte aflevering..
Moet ik verdorie weer een week wachten..
Martien heeft gelijk dat het er op de site in 4:3 niet uitziet. Zijn de afleveringen niet te dwnloaden, zodat ik ze op mijn iPodje of computer kan bekijken in het juiste beeldformaat?
Arianne
29 november 2007
ja
geweldige serie en een schitterende website!
Ik ben hier terrecht gekomen omdat de laatstste aflevering niet op uitzendinggemist.nl te zien was!
Henk
30 november 2007
Jammer
Jammer van de slechte research en oppervlakkige analyse. Er was geen wapenwedloop in de aanloop naar de Eerste Wereldoorlog, men probeerde juist te verminderen. En de bondgenootschappen waren geen garanties dat men te hulp moest komen. Zo had Groot-Brittannië qua gemaakte verdragen nooit België hoeven te beschermen en het continent te belegeren. En wie is die Richard Hufschmid? Ik kan hem in geen degelijke catalogus vinden als historische autoriteit. Uw serie is niet zozeer schadelijk, maar vertelt niet in aller correctheid. En dat terwijl de overheid dit programma zwaar gesubsidieerd heeft, lekker dan, laat het volgende keer opknappen door echte historici.
Margaretha
30 november 2007
leuke film
mooie film.
ik had niet verwacht dat er nog familie leden van de slachtoffer/dader zijn.
het is ook heel leerzaam vind ik.
Onésimus
30 november 2007
helaas maar een deel kunnen zien
Boeiende uitzending. Ook de op de site aangeboden extra informatie is een mooie aanvulling. Helaas grootste deel van de uitzending moeten missen. Echter niet kunnen terugvinden op uitzendinggemist.nl! Kan dat alsnog? dank Kiki
Kiki Kikkert
1 december 2007
reactie op reactie
Ik zou graag zien dat Mak c.s. reageert op de reactie van Margaretha over het tegendeel van de 'wapenwedloop' in de aanloop van de WI. Alsmede de keuze voor Hufschmid toelicht. Want feitelijkheid en waarheidsvinding behoort toch het fundament te zijn van deze prachtige serie. Op de barricade Mak! Anders kunnen we straks al je werk weggooien.
ger kerkhoven
2 december 2007
zes ''herdenksituaties'' in maar 90 jaar
De zes herdenkingssites, met de geschiedenis van de plek meegegaan:
1 - 1915 - 1918 - Habsburgse monument twee 14m hoge pilaren, en daar onder twee levensgrote bronzen beelden van Ferdinand en Sophia, zittend op een bank van beton. Tekst op de herdenkingsplaat benadrukte de tragedie van de twee en gekleurde de daders als misdadigers en terroristen.
2 - 1918 - 1941 - Gelijk bij de inname van de stad werd dit monument gesloopt. Brons verdwijnt, één pilaar wordt in stukjes gesneden en aan de arbeiders uitgedeeld als loon - de tweede zou in de kelder van de Nationale Museum nog steeds liggen. De tekst op de nieuwe herdenkingsplaat prijst de heldendaad - de Mlada Bosna groepering wordt gezien als een patriottische beweging.
3 - 1941- 1945 - Hitler, op zijn beurt, dacht daar anders over: in de eerste dagen van de Duitse bezetting, april 1941, vond de wisseling plaats - op de Duitse steen stond iets over de gebeurtenis die tot de grootste tragedie van het Duitse volk aller tijden leidde, de Grote Oorlog.
4 - 1945 - 1992 - Een klein museumpje en de voetafdrukken werden in de jaren '50 gesticht. De tekst van, al vierde, herdenksteen is in uw uitzending,van een foto, voorgelezen door de achterneef van Princip. ''Eeuwig streven naar vrijheid en volksprotest tegen tiranie'' als motief. De beweging werd gezien als een anti-imperialistische en patriottische groep.
5 - 1992 - 2006 - Tijdens de Servische belegering van Sarajevo (1992-1995) verdwijnen de steen en de voetafdrukken en het museum gaat dicht.
6 - 2006 - ? - In tegenstelling tot de indruk van de achterneef Princip (''Dit is schande! Dit is een museum van de Habzbugse Monarchie geworden'')komt het museumpje vrij neutraal over. Historisch correct en zonder zware worden - geen helden maar ook geen terroristen of imperialisten meer. De vraag blijft of dit de laatste situatie is? Ik hoop van wel.
Met vriendelijke groeten,
Neven Masovic
NB
Paar unieke fotoâ??s naar de redactie gemaild â?? ik hoop dat ze binnenkort op 1914-gedeelte te zien zijn. Ook de voetafdrukken zijn terecht - ze liggen onder de voeten van de museumbewaker, op de grond van zijn kantoortje in het museumpje.
Neven Masovic
3 december 2007
Simpelmans
Jammer voor meneer Mak, maar ik vind de serie "in Europa" een simpelmans versie van de geschiedenis. Wat heeft het voor nut neven en kleinkinderen van de historische figuren aan het woord te laten?
Robert Bouman
4 december 2007
Mooi vervolg
Geweldige uitbreiding op het indrukwekkende boekwerk 'In Europa'. De combinatie van de documentaires en de site is mooi gekozen. Echter, ik ben het wel eens met ander commentaar, erg jammer dat de uitzendingen via deze site zo raar vervormd zijn en onnodig. Wellicht dat jullie hier nog wat aan kunnen doen.
Frank Giesen
9 december 2007
Storend!!!!!
Het is een geweldige serie en daar wil ik (en anderen) natuurlijk ook geweldig van genieten!! Doe ik ook! Maar hoe storend is het dan dat, door de gehele aflevering, miniscuul korte onderbrekingen plaatsvinden. Iedere 10 seconden volgens mij. Had dat niet voorkomen kunnen worden? Kan dat alsnog verholpen worden? Verder blijf ik natuurlijk de serie met de grootste intersse volgen. Wat een vakwerk!
Tineke Moormann
10 december 2007
mm
Ik vind het een interessante serie en volg het met interesse. De oppervlakkigheid was mij ook opgevallen, maar men moet wel in de gaten houden dat het een soort aanvulling is op het boek en een verbreding van de achtergrondinformatie.
Toch zou ook ik graag een reactie van de heer Mak c.s. zien op de vragen van Margaretha.
Tineke Moormann, de korte onderbrekingen in de serie die bij u plaatsvinden komen waarschijnlijk niet door de serie, maar door de snelheid van uw internet. Het afspelen gaat dan sneller dan het downloaden. Wat u daaraan zou kunnen doen is om de serie aan te zetten en meteen op pauze te drukken. Vervolgens een tijdje te wachten totdat alles gedownload is (te zien aan het afspeelbalkje) en kijken maar.
HJ
11 december 2007
Foutje van dhr. Mak
In aflevering 3, "1914", is er een foutje ingeslopen in de beschrijving die Geert Mak geeft van de grenzen van Oostenrijk-Hongarije. Dat rijk strekte zich niet uit tot aan de Zwarte Zee want daar waren Roemenië en Rusland. Oostelijk kwam het keizerrijk tot en met Boekovina en wat nu westelijk Oekraine is. Zuidelijk kwam het aan de Adriatische Zee.
De passage met het foutje:
"Oostenrijk-Hongarije was rond 1914 nog altijd een supermacht, een multicultureel keizerrijk met een bombastische hoofdstad die de boel zo'n beetje bijeen hield - Wenen. Het grondgebied strekte zich uit van Wenen tot aan de Zwarte Zee en iedereen die kon, trok er naar toe, op zoek naar geluk en rijkdom."
George Stere
31 december 2007
reactie op wo I
Ik ben blij met de serie en vind het een mooie aanvulling op het boek. Zelf ben ik o reis geweest langs de velden rondom Ieper en ben nog steeds onder de indruk. Het boek maakte deel uit van de voorbereiding. Ik ben erg nieuwsgierig naar de afleveringen rondom de deutsche tweedeling en de val van de muur. Ik heb dit bewust meegemaakt en voer veel gesprekken met voormalige ddr-burgers, die hun eigen invulling van de geschiedenis hebben. (en ik ook)
Veel succes.
remco van Kleij
Remco van Kleij
1 januari 2008
europa
MAK FOR PRESIDENT!
topman
2 januari 2008
Leerzaam
Wat een geweldige site is dit! Tevens zijn de uitzendingen van een zeer hoogwaardige kwaliteit!
Op naar de volgende doca van 6 januari.
E.P. Verlegh
10 januari 2008
Hallo
Al vind ik het een mooie serie die de hoofdlijnen verteld, toch moet ik sommige mensen gelijk geven dat er zaken niet kloppen. Er wordt in deze aflevering verteld dat Princip op 28 juni 1914 vertrok vanuit Bosnië naar Sarajevo, maar op die dag vindt de aanslag ook plaats. Hij kan het niet op één dag hebben afgelegd. De aanslag werd door meerdere mensen voorbereid en naar mijn weten stonden er zes mensen langs de route die Franz en Sofie zouden afleggen. Ze zijn met zijn zessen via kleine wegen naar Sarajevo gekomen om niet gepakt te worden. Een van die zes gooide een bom, maar die aanslag mislukte. Er raakten wel drie anderen gewond. Franz en zijn vrouw zijn doorgereden naar het stadhuis. Franz wilde naar de gewonden toe en zijn vrouw naar het hotel laten brengen. Maar ze stond erop om mee te gaan. De chauffeur wist niet dat er een andere route afgesproken was en reed toen over de vaste route, waar dus ook nog Princip en nog vier van zijn medestrijders stonden.
Misschien is er een historicus die een reactie wil geven?
Carla Goorhuis
11 januari 2008
geweldig
Zelf op de "plaats van delict in Sarajevo geweest", maar de serie geeft het fántastisch weer!
hans bogers
21 januari 2008
Geweldig
Super goede serie, heel leerzaam. Ook bij het lesgeven is het goed materiaal.
Daphne
9 februari 2008
NIET SAAI
Had ik U(Meneer Mak) als geschiedenisleraar
gehad,was het al leuk geweest.
Ik hoop dat er nog vele progammas mogen volgen.
tikwah
18 februari 2008
1914-18 en onze wereldbol
De cruciale vraag van 1914 is nog steeds wie nu de schuld van deze tragedie op zich moet nemen.
De protserige hoogmoedigheid van de Duitse keizer en het ingebakken Pruisische militarisme hebben hier zeker geen doorslaggevende rol gespeeld.
Wat wel speelde was dat Duitsland ook een stuk van de Engelse koek wou.
von Moltke begreep in 1914 al dat het een verloren strijd was maar ook dat er geen weg meer terug was om uit dit sompige mensonwaardig bloedmoeras te geraken.
De schuldvraag werd uiteindelijk in 1919 totaal verkeerd behandeld.
Clemenceau heeft Europa dan met een erfenis opgezadeld die tot een volgende oorlog leidde.
Uiteindelijk zien we nu honderd jaar later dat rijkdom en eclatante levensstijl nog steeds tot grote verdeeldheid leidt.
In feite moet de koek gelijk verdeeld worden, we hebben uiteindelijk maar één wereldbol.
Zolang we dit niet doen vrees ik voor een herhaling van de 14-18+ nachtmerrie maar dan in een totaal andere dimensie.
eric van parijs
9 maart 2008
kinderen Franz Joseph
Allereerst wil ik zeggen, dat ik dit een enorm goede serie vind, daarnaast ook heel interessant verteld. Ik zag alleen in deze uitzending wel een kleine foutje. Er werd namelijk gezegd, dat Franz Joseph twee kinderen had met Elisabeth (Sisi) van Beieren. Het foutje in dit geval is, dat het er vier hadden moeten zijn. 1. Aartshertogin Sophie (overleden op twee jarige leeftijd) 2. Aartshertogin Gisela, getrouwd met Prins Leopold van Beieren 3. Kroonprins en Aartshertog Rudolf, getrouwd met Prinses Stephanie van België (zelfmoord gepleegd)4. Aartshertogin Marie Valerie, getrouwd met Aartshertog Franz Salvator van Toscane.
Myrthe
webredactie
27 augustus 2008
Op http://www.ineuropa.nl/jaar/1914/#37527961
Reactie op uw bericht over de Zwarte Hand op uw Atlas, die toch een ander licht op de zaak werpt.
Het is onjuist dat de organisatie "De Zwarte Hand" het antwoord op het diplomatieke geweld van de grootmachten was. De organisatie is een geheim genootschap van enkele Servische militaire inlichtingsofficieren. Een waarschijnlijke verklaring voor het ontstaan van deze organisatie is het wantrouwen van een aantal hooggeplaatste Servische officieren ten opzichte van Servische politici die naar hun mening niet hard genoeg vochten voor de Servische zaak. Deze organisatie is ruim voor 1914 opgericht en is betrokken geweest bij de moord op het staatshoofd Obrenovic, wiens politieke engagement en politieke en economische banden met Oostenrijk en Duitsland in slechte smaak vielen bij deze militaire elite.
Het ideaal dat deze organisatie koesterde, heeft ook niets te maken met Pan-Slavisme, maar met het Groot-Servisch denken. Pan-Slavisme is karakteristiek voor socialisten met wie Servische hoge militairen in die tijd absoluut niet geassocieerd mogen worden. In het logo van deze organisatie dat u met de tekst gepubliceerd heeft, staat de tekst: "Vereniging of Dood". Deze vereniging slaat op de eenwording van de Servische enclaves op Balkan, inclusief Bosnië en Herzegovina (die in 1908 door Oostenrijk werden geannexeerd). By the way, dat teken in hetzelfde logo bekrachtigt beoogde middelen die zij van plan waren om in te zetten.
De Organisatie "Jong Bosnië" die door "De Zwarte Hand" werd ingezet om de Oostenrijkse troonopvolger van het leven te beroven, is (in hedendaagse termen) een terroristische organisatie of in ieder geval een groep fanatieke Servische nationaliteiten. Zij waren beslist geen vrijheidsstrijders die alleen de bevrijding van Bosnië van buitenlandse inmenging wilden verwezenlijken, maar meenden dat Bosnië en Herzegovina een onderdeel van Servië moest worden. Ondanks zijn jonge leeftijd was Gavrilo Princip een felle nationalist, die zich in de Balkanoorlog van 1912-1913 (waarmee Servië zijn grondterritorium flink ging uitbreiden, ook ten koste van andere Balkanvolkeren als Macedoniërs, Bulgaren, Albanezen en Sandzak-Bosniaken) als vrijwilliger heeft gemeld, maar om gezondheidsredenen werd afgewezen. Ik weet niet of u ooit van de "Boerenopstand" in 1875 in Bosnië hoorde? Deze opstand werd door dezelfde idealen geleid. De opstandelingen maakten vele slachtoffers onder Bosniaken (Bosnische moslims) die met de Turks-Ottomaanse heerser van Bosnië samenzwoeren, waardoor een burgeroorlog in Bosnië uitbrak. Om deze chaos enigszins te beteugelen, stemden de grootmachten Groot-Brittannië en Frankrijk er met tegenzin mee in dat Oostenrijk orde op zaken in Bosnië en Herzegovina ging stellen. By the way, Bosnië en Herzegovina is nu het resultaat van het Dayton-akkoord en toen van de Berlijn-conferentie, wat op zich een interessante historische parallel vormt. Deze militanten van "Jong Bosnië" waren een maand voor de moord door "De Zwarte Hand" voorbereid en getraind in de Servische stad Sabac in een militaire kazerne van het Servische leger. De Zwarte Hand heeft ze ook van wapens voorzien en hen gesmokkeld over de grens naar Bosnië. Al met al is deze operatie goed voorbereid; zonder hulp van "De Zwarte Hand" zou dit nooit gelukt zijn.
anoniem
12 januari 2009
echte beelden?
leuk.. maar misschien wat meer echte beelden?
bjorn
9 juni 2009
De schending van de neutraliteit van België augustus 1914 en de reactie van Groot Brittannië
Commentaar op commentaar van Margaretha op 30 november 2007; Referte: Wikipedia; Verdrag van Londen of verdrag der XXIV artikelen: "Groot-Brittannië garandeert de neutraliteit en veiligheid van België." Dat betekent in diplomatentaal desnoods met de wapens. Dat is ook gebeurd: Britse troepen zijn het Belgische Leger ter hulp gekomen wanneer het zich in de versterkte plaats Antwerpen had terug getrokken. Jammer genoeg te laat en met te weinig kracht.
Frans
1 juli 2009
Wapenwedloop
Margateha schreef: "Er was geen wapenwedloop in de aanloop naar de Eerste Wereldoorlog, men probeerde juist te verminderen."
Vergeet niet dat er tussen Groot-Brittannië en Duitsland wel een vlootwedloop was! Duitsland probeerde jaren GB als bondgenoot te krijgen, wat men uiteindelijk wilde realiseren door dreiging. Als Duitsland o.a. een grotere vloot zou hebben als GB, dan zou GB uit angst voor die vloot wel een bondgenootschap aangaan, althans dat dacht men in Duitsland. Deze vlootwedloop werd overguns door GB gewonnen vanwege een gezondere economie. De stelling dat er in aanloop naar WWI geen wapenwedloop was is dus niet geheel juist
Kevin
6 september 2009
serie
je hebt echt geen leven als je zon serie gaat maken...
ferdinand