Heel Nederland stond te trappelen om na de Hongaarse opstand van 1956 een vluchteling uit het door de Sovjet-Unie zo bruut onderdrukte land op te nemen. Ook in het ouderlijk huis van Geert Mak nestelde zich een Hongaars echtpaar met wat koffers op zolder. Het zou er maanden naar goulash ruiken.
Het was het hoogtepunt van de Koude Oorlog. Chroestjov had kort tevoren in een rede erkend dat er onder Stalin 'massamoorden' hadden plaatsgevonden. Hij sprak van een 'terreurbewind'. Het was een grote schok voor de gelovigen in heel Oost-Europa: de Grote Leider bleek een meedogenloze tiran.
In Polen en Hongarije kwamen de burgers in opstand. In Budapest liep een vreedzame demonstratie uit op een heuse volksopstand. In het stadje Mosonmagyarovar schoot het leger op de demonstranten, waarna in hevige straatgevechten een aantal van de schutters door de bevolking werd gelynchd.
Op 4 november 1956 sloegen Russische tanks de opstand hardhandig neer. Sindsdien regeerde in Mosonmagyarovar de angst en ook na de val van het communisme zou het nooit meer zo worden als het was geweest.
)
Meer over 1956:
- Bekijk deze uitzending in het scherm hierboven.
- Bekijk een gesprek met de maker: In Europa Vodcast: 1956
- Beluister of download de In Europa Salon - 1956 met Lieve Joris, Martin Mevius en Henk Hofland
- Beluister of download Geert Maks In Europa Podcast
- Lees hier alle weblogberichten over deze uitzending
- Vind meer video, audio en artikelen op de In Europa Atlas: 1956
12 januari 2009
In Europa-Boedapest
Klasse uitzending. Schitterende beelden en duidelijke vertellijn. Natuurlijk is er nog veel meer te zeggen over het onderwerp, maar er is een keuze gemaakt die inzicht geeft, ontroert en woede opwekt. Het lynchen van de soldaten deed me denken aan het kaalknippen van de moffenhoertjes in Nederland. Gelukkig gingen ze niet zover. Nogmaals een waardevolle TV-avond.
F.J Mulder de Bruijn
12 januari 2009
Hongaarse opstand
Groot compliment. Eindelijk gewone mensen aan het woord. En nu eens niet wederom Budapest, maar een kleine stad in West-Hongarije, Mosonmagyaróvar. Het bloedbad daar staat al bijzonder schokkend beschreven in het boek Een land in vlammen (Kálmán/ábrányi). Nu foto's, beelden en interviews met betrokkenen, gewone Hongaren! Dank aan de redactie; deze aflevering geeft een goed inzicht in de traumatische effecten in de Hongaarse samenleving, families en andere verbanden vèr na '56...
D. Wieseman
12 januari 2009
Hongaarse opstand
Wat ik in deze uitzending gemist heb is een verwijzing naar de deelname van Hongarije aan de kant van Hitler-Duitsland in WO-2 tegen de Sovjet-Unie. Het neerslaan van de Hongaarse opstand door de Russen is niet goed te praten, maar dus ook wel weer te begrijpen. De gangbare versimpeling die er steeds is tussen de oprechte, moedige en eervolle Hongaren tegen de wrede, onmenselijke en doortrapte Russen zou meer gerelativeerd moeten worden. Wat in deze uitzending wat betreft de Hongaren zelf wel is gebeurd.
Hans Dijkman
12 januari 2009
Verraad
@F.J. Mulder de Bruijn; dan moet ik toch uw gemoedsrust verstoren.Het waren er veel zeer veel die vrouwen die u moffen hoertjes noemt en het waren geen prostituees. Dat waren gewone man vrouw relaties verliefdheden. Bovendien : blijkbaar bent u niet op de hoogte van het groffe geweld tegen vrouwen ge interneerd omdat NSB famillie lid met name sexueel geweld ook op zwangere
vrouwen met miskraam tot gevolg. Hoe erg moet het worden voor dat u iets vergelijkbaar vindt met de door u beoordeelde uitzending. Dit alles door kereld Nederlanders bewakers oa.die "held " werden toen er geen risico meer was.
R.T.Ton
13 januari 2009
De vrijheid van Hongarije
Wat men in de uitzending niet zegde en toch wel heel belangrijk is, is dat op dat ogenblik de Fransen, Israeli's en Britten Egypte hadden aangevallen. Het verklaart de houding van het Westen dat toen onderling ruzie had (De VS saboteerden de Brits/Frans/Israëlische invasie) en dat 'vrije' Westen even brutaal tewerk ging als de Sovjets. Het verhaaltje van de 'vrijheid' versus de 'Stalinistische terreur' is trouwens goed voor propaganda. Dit soort taaltje van 'goeden' versus 'slechten' hoort trouwens niet thuis in een serie over geschiedenis. Vrijheid is een abstract begrip en altijd aan grenzen onderworpen. Nederland is vrij maar als de VS roept om kanonnenvlees voor een oorlogje in Irak dat stuur de Nederlandse regering, achter de schermen dik tegen haar goesting, snel wat Nederlandse jongens. Hetzelfde voor Tsjechië waarvan men ook zegde 'vrij' te zijn maar evenzeer troepen levert op vraag (eis) van de Amerikaanse bazen. En als ze in Washington er een antiraketschild willen plaatsen dan is de Tsjechische regering zo 'vrij' (sic) om dat te accepteren. Hetzelfde met Hongarije. Toen het zich dankzij Duitse krediet in 1988/89 vrijkocht van de Sovjetunie liet het toe dat Kroatische nationalisten er door de Duitsers en de VS opgeleid werden om zich dan later tijdens de Joegoslavische burgeroorlog bezig te houden met etnische zuiveringen en massamoorden.
Willy Van Damme
14 januari 2009
Onsmakelijk
Het blijft verwonderlijk en ironisch dat de VPRO een serie over de geschiedenis blijft aanvangen met referenties aan neo-nazis en skinheads. Zeer onsmakelijk.
Niek
14 januari 2009
1956-Een gemiste kans?
De opstand van 1956 en haar invloed op de Hongaarse samenleving is een dermate complex thema, dat de poging om het in een tijdsbestek van 40 minuten te behandelen alleen maar meer vragen oproept. Teveel onderwerpen worden aangesneden, hierdoor is het allemaal weer eens te oppervlakkig. De tragedie van Mosonmagyaróvár als hoofditem was goed gekozen, het is namelijk één van de onverwerkte trauma's van 1956. Echter een te groot onderwerp om zo te behandelen binnen het kader van een serie als In Europa. Iets meer over de algemene achtergronden, de toenmalige geo-politieke omstandigheden (Suez-crisis bv), het verloop van de opstand, het terreur systeem van de toenmalige geheime dienst, de AVO dit zijn meer de onderwerpen die aangesneden hadden moeten worden, misschien voor Oost-Europa kenner Sasza Malko gesneden koek, maar ik denk dat ook deze meer bekende onderwerpen ook op een andere, meer originele wijze behandeld hadden kunnen worden, en zo deze aflevering een echt doel gegeven: nml. de kijker inzicht te geven in de aan- en verloop van de opstand en hoe deze zich verhoudt met de huidige samenleving. Want ook hier is reeds de verdeeldheid van de Hongaarse samenleving zoals deze nu bestaat te herkennen.
Jená Nagy
15 januari 2009
Opstand Hongarije
R.T.Ton,mijn gemoedsrust verstoort U niet , maar U moet wel goed lezen.Met het vergelijk van het kaalknippen wordt uiteraard bedoeld dat de zgn helden die dat deden alleen maar flink waren toen er geen gevaar meer dreigde. Zij konden even de held spelen en hun lusten botvieren op vrouwen, die dan inderdaad met de Duitsers zoals men zei geheuld hadden. Natuurlijk zullen er ook wel echte verliefdheden zijn bij geweest , maar ook om het gezin in stand te houden. Als U goed naar de docu had gekeken had je kunnen zien dat toen de soldaten gelynchd werden er op gespuugd en getrapt werd. Ook zij voelden zich toen even de held.Ik denk dat onze meningen niet zover uit elkaar liggen.
F.J.Mulder de Bruijn
17 januari 2009
Aanvulling op 15-01-2009
Wel wat laat,maar om de ,,echte helden,,nogmaals aan te duiden,waren dit de verzets strijders,die een paar dagen voor het einde van de 2e wereld oorlog een onbeduidend N.S.B ert'je doodschoten,na jaren niks van zich te hebben laten horen,en na een oproep van de Duitse bezetters om zich te melden,veilig bleven zitten in hun onderduik adres ? met als gevolg 10 stumpers in verschillende leeftijden in het zicht van de bevrijding er toch nog aan gingen,en toen het echt veilig was gingen de Helden op de foto met de schaar in de hand de echte ''oorlogs misdaders''te lijf,of wordt hier bedoeld het echte werk van Hannie Schaft/Jan Bonenkamp/enz-enz?(zie de Velsen afaire)Begrijp mij niet verkeerd,want elke Duitse en Nederlanse oorlogs misdader die plezier had in het kwelle en ombrengen,(ook door verraad)Anna Frank,enz-enz mag van mij nu nog vervolgd worden,om het leed van de nabestaande wat te kunnen verzachten,maar helaas het zal altijd zo blijven,is het niet zo,,Het gaat er niet om,wat je ken,maar wie je ken.!!!Ik dank U
B.V.Pols
17 januari 2009
gevlucht in 1956
Mijn vader is met zijn ouders en zussen in 1956 gevlucht!
ze woonde in Dunakiliti vlak bij Mosonmayarovár.
heel erg intressant om bij de verhalen van vroeger nu ook echt beelden te zien.
wij gaan ook elk jaar terug naar familie in Hongarije.
hongarije zal altijd in ons hart blijven.
Larissa Láp
24 januari 2009
Beschamend?
Ik snap de uitdrukking "Beschamende Lynchpartij" niet helemaal. Soldaten deugen niet, dat blijkt maar weer uit deze documentaire. Geen medelijden. Als dit vaker zou gebeuren hadden we op den duur geen last meer van mensen in een uniform. Mooie actie!
Ronald
19 maart 2009
Beschamend
@Ronald. Jij houdt er wel een beschamend naieve mening op na moet ik zeggen. Soldaten zijn gewoon nodig, dat weet ieder weldenkend mens. Het feit dat sommige soldaten misdaden begaan wil niet zeggen dat alle mensen in uniform slecht zijn.
Niels
17 juli 2009
Hongarije 1956
De opstand van 1956 was geen opstand tegen het communisme, maar een opstand tegen het stalinisme. Hongarije was net als de Sovjet Unie nooit een communistische staat, dat kan ook niet als je nadenkt wat communisme is. Die oude stalinist in deze aflevering geloofd nog in de illusies die de stalinisten gemaakt hebben. Ik kan hem wel begrijpen, maar de Hongaarse Communistische Arbeiders Partij is een partij van oud stalinisten die het niet willen accepteren dat hun “socialistisch” land een keiharde dictatuur was.
Als antistalinistische communist zeg ik dat de opstand van 1956 een opstand van de arbeidersklasse was, een opstand voor democratie, en een opstand voor echt democratisch socialisme. Laten we daarom nooit vergeten wat de Hongaren in 1956 durfde.
Jorein Versteege
10 augustus 2009
Maar net wie er aan het roer staat...
Het neerslaan van de Hongaarse opstand is niet onze zaak dus waarom bemoeien we ermee? om ons eigen capitalistisch systeem daar te wortellen?
Tom Edens