De Bosnisch-Servische journalist Goran Trkulja ontvluchtte in 1992 de oorlog in Joegoslavië. Werken in zijn vak was er levensgevaarlijk geworden. Hij kreeg asiel in Nederland. Nu, 17 jaar later, onderneemt hij een reis langs zijn voormalige collega’s. Hij heeft een lijst met louter pijnlijke vragen. Waarom bleven ze doorwerken? Probeerden ze serieus te weten te komen wat van belang is? En schreven ze dat ook op? Durfden ze dat, konden ze dat? Kwamen ze daarbij ook maar in de buurt van de waarheid? Over journalistiek als eerstelijns-geschiedschrijving. Met die eeuwig terugkerende vraag: Bestaat er zoiets als de absolute waarheid?
Geert Mak en Goran Trkulja reizen gezamenlijk terug naar Nederland. Peinzend over de eeuw die achter ons ligt en de rol van de geschiedenis daarin, zakken ze de Rijn af naar de haven van Rotterdam. Daar wachten twee bekenden uit de serie Geert Mak op: Stalinkenner Orlando Figes en Jörg Friedrich, die een nieuwe, controversiële visie gaf op de geallieerde bombardementen op Duitsland. Aan hen de vraag: Als iets geschiedenis is geworden, is het daarmee dan ook de waarheid?
)
Meer over 1992:
- Bekijk deze extra lange slotuitzending in het scherm hierboven.
- Bekijk een gesprek met de maker: In Europa Vodcast: 1992
- Beluister of download de In Europa Salon - 1992 met Geert Mak, H.L. Wesseling en Henk Hofland
- Beluister of download Geert Maks In Europa Podcast
- Lees hier alle weblogberichten over deze uitzending
- Vind meer audio, video en artikelen op de In Europa Atlas: 1992
22 maart 2009
In Eurip 22 maart
Gruwelijk wat deze oorlog met alle betrokkenen heeft gedaan, weergegeven vanuit het perspectief van diverse journalisten, die elk op hun eigen wijze de waarheid (niet meer) konden vinden. Erg aangrijpend.
catharina
22 maart 2009
Algemeen
L.S.
Door een plotseling defect aan de TV heb ik een groot deel van 1992 gemist.
Wanneer is een herhaling danwel de uitzending op Canvas?
U zou mij een groot plezier doen met uw reaktie. Ik heb verder alle afleveringen gezien en er van genoten. Hoogachtend. K.
H.Koopmans
22 maart 2009
in europa
dank makers,
een traan, geen lach
thomas.matei
23 maart 2009
Re: in europa
@H. Koopmans: De herhalingen staan links van dit reactieveld vermeld, naast de foto.
Webredactie
23 maart 2009
Bedankt!
Bedankt voor deze fantastische serie!
Henk
23 maart 2009
In Europa
Als ex-Vlaardinger zou dhr Mak toch moeten weten dat hij in de chinees op het hoofd van Vlaardingen zat of was het bewuste geografische vervalising?
Hans Woltman
23 maart 2009
Re: In Europa
@Hans Woltman: Bewuste vervalsing? Waarom zouden we? Onze excuses voor deze slordigheidsfout: natuurlijk was het Vlaardingen ipv Rotterdam.
Webredactie
23 maart 2009
Waarheid
In de laatste uitzending van In Europa zegt dhr. Mak dat de gene die zegt de waarheid te kennen te vergelijken is met Stalin (en met Hitler, als ik mij niet vergis).
John Rawls, de Amerikaans politiek filosoof, claimt de waarheid gevonden te hebben wat betreft rechtvaardigheid, en hij onderbouwt zijn stelling zeer overtuigend.
Moet ik Rawls nu zien als een moderne Stalin? En is het ontkennen van een universele waarheid ook niet een waarheid (de waarheid is dan: er is geen waarheid)?
Mvg,
Bram Spliet
23 maart 2009
Bedankt voor deze mooie serie!
Elke week weer ontroerd door de geschiedenis en jullie weergave hiervan. Ik heb er zeer van genoten. Bedankt!
Marieke
23 maart 2009
Bosnie
briljant in zn eenvoud, terwijl 'wij in NL toch ook bij Sebrenica betrokken zijn geweest, nietwaar; maar inderdaad, honderd procent waarheid is vaak niet meer
te achterhalen; maar het aan de kaak stellen van oorlogsmidaden -en de massale waanzin die er soms aan ten grondslag ligt- blijft een goede zaak voor historici en journalisten,
met alle respect voor die Goran
overigens, mvg
jefk
jefk
23 maart 2009
Bosnie en de waarheeid is ver te zoeken???
Media Manipulatie is invloed op consument!
Media manipulatie gebeurt overal op de wereld, in meer of mindere mate. De mate waar in dit gebeurt, is afhankelijk van het land en het heersende politieke systeem. Niet alleen in Amerika vindt op zeer grote schaal mediamanipulatie plaats, namelijk met betrekking tot de Irak oorlog.
Roza
23 maart 2009
Bravo
Geert Mak & het VPRO team bedankt voor al deze uitzendingen.
klaasvaak
23 maart 2009
Fantastische serie!
Ik wil alle makers van In Europa ontzettend bedanken! wat een prachtige serie!
Ik kreeg het gevoel, bij het zien van de eerste afleveringen, alsof ik 24 jaar onder een steen had geleefd, ik was direct verslaafd. En dankzij deze site (echt de beste in zijn soort) heb ik alle aflevering in 1 maand uitgekeken.
En ik ben echt tot de conclusie gekomen dat je pas een eigen mening kan vormen, in welke zin dan ook, wanneer je de onschatbare waarde en kennis van 'het verleden' nooit uit het oog verliest
bedankt!
Rutger Heeringa
23 maart 2009
Naam Duitse historicus
Heel knappe serie. Met een heel boeiend slot, het gesprek tussen drie historici van formaat, Geert, Orlando Figes, en een Duitse historicus. Die naam heb ik niet verstaan, hij heette die ook alweer?
Jos Vrancken
Jos Vrancken
23 maart 2009
In Europa
Wat een trauma's hebben deze mensen opgelopen een aangrijpende aflevering en ik heb genoten van alle afleveringen geweldig bedankt hiervoor!
Nick Ketel
23 maart 2009
bosnie (in europa?)
Zeer goed slot van deze serie, mijn waardering als historicus is groot. Als je dit ingewikkelde onderwerp van waarheidsvinding voor de klas moet uitleggen aan kinderen laat je hen beslissen. Laat ze zelf proberen zogenaamde fouten niet te maken... het gaat niet, het kan niet en ze ontdekken slechts een proces, nooit de waarheid. Daarom in de persoonlijke verhalen, de emoties en eenvoud is dit een geweldige serie geweest. Eigenlijk ook wel deprimerend de geschiedenis van dit oude continent en beangstigend als je ziet wat men elkaar aan leed heeft berokkend. Wellicht is de spiegel dan nog de beste metafoor, dat is geschiedenis, niet meer, niet minder...
jacco hengeveld
24 maart 2009
in europa
Bedankt voor deze leerzame documentaire serie het was fantastisch en een pluim voor Geert Mak!
Nick Ketel
24 maart 2009
Werkelijk een feest voor de geest!
De hele serie In Europ is SUPER! Dit is klasse televisie van een klasse omroep: de VPRO. Samen met nog een aantal andere programma's (Tegenlicht, Moskou Magdan etc) heeft dit mij over de streep getrokken om eindelijk lid te worden van de VPRO. Dat alle uitzendingen ook op internet zijn te zien inclusief achtergronden is geweldig, zo kan iedereen elke dag kennis maken met deze prachtige programma's. Werkelijk een feest voor de geest. Blijf tegen de stroom in gaan van oppervlakkig en snel vermaak.
Raoul
24 maart 2009
Paramilitairen tijdens de oorlog
Erg interessante uitzending. Ik ben momenteel bezig met schrijven van een scriptie over de rol van de paramilitairen tijdens de Bosnische oorlog. Ben vorige maand nog een week in Bosnie geweest en heb met diverse mensen hierover gesproken. Dat Goran vertelde dat hij vanwege een artikel over paramilitairen in gevaar kwam, verbaast mij totaal niet en maakt me alleen maar nieuwsgieriger. Het land laat mij nooit meer los...ben ik bang.
In Europa bedankt voor de mooie afleveringen!
Onno
24 maart 2009
Re: Naam Duitse historicus
@Jos Vrancken: De Duitse historicus heet Jörg Friedrich, met name bekend van het omstreden boek Der Brand.
Webredactie
26 maart 2009
Bedankt voor deze serie!
als leerling 2e graad secundair onderwijs denk ik dat ik een van de jongeren ben die deze serie heeft gevolgd.(Ik zag reeds alle afleveringen) Ik merk dat ik een enorme voorstand heb op mijn klasgenoten op vlak van het vak geschiedenis, Bedankt in europa, bedankt voor alles!
Wouter V. M.
27 maart 2009
34 afleveringen in Europa
GE - WEL - DIG !!
Deze serie moet verplichte kost worden voor elke school, ongeacht het niveau.
Komt er ook zo'n geweldige serie over in Nederland?
M. Wienholds
27 maart 2009
In Europa
en herhaal ze honderd malen:
alle malen zal ik wenen.
N. Klein
Norbert Klein
27 maart 2009
Bedankt!
Geweldige serie! helaas laat het zien hoe geweldadig de mensheid is. Olie en geld hebben de macht. Zelfs in het jaar 2009 is er nog veel ellende in de wereld.
Ik hoop dat In europa laat zien dat we moeten leren uit het verleden!!
geert, bedankt voor je mooie boek en prachtige serie. Ook aan je crew!
Anton vd Hurk
28 maart 2009
In Europa
Absolute klasse, bedankt voor alles!
D Heijne
28 maart 2009
Verwerking
Dankzij jullie moed om je hart open te stellen voor de kaleidoscoop aan persoonlijke verhalen, is In Europa een potentieel helend document geworden van onze geschiedenis. Van een deel van het collectieve bewustzijn dat we onder ogen kunnen zien door ons te laten raken. Je kunt zaken inderdaad pas verwerken als ze boven tafel komen.
Orlando Figes zei dat de waarheid ook plaatsgebonden is. Zou je In Europa ook kunnen uitbreiden met bijv. de Arabische, Turkse, enz. geschiedenis van groepen Europeanen?
Wat mij betreft zouden jullie zeker door mogen gaan!
R. Minderman
29 maart 2009
Waarheid
Boeiend.De waarheid is een illusie als hij geen andere waarheden toestaat en gewoon een nachtmerrie als hij gebruikt wordt om andere waarheden te vernietigen of te vergiftigen.
internetburger
2 april 2009
Keizerlijk !
keizerlijke serie!!
Zielige nederlandse onderwijs. Ze moeten juist dit onderdeel maken van het onderwijs.
akad
2 april 2009
Bedankt
Bedankt voor de boeiende serie. De verschillende standpunten en het vooral niet vertrekken van het eigen grote gelijk. Zelden zoveel geleerd uit een televisie serie. Ik zal het missen
Jan
4 april 2009
Waarheid
Waarheid
Uit julie serie heb ik geleerd dat mensen makkelijk manipuleerbaar zijn. En nog erger is dat beter systeem dan "democratie" nog niet gevonden is. In een wereld met zoveel leugens is de waarheid vinden bijna onmogelijk. Toch denk ik dat het zeer zinvol is deze te blijven zoeken.
Yuko 4 april 2009
Yuko Matsubara
6 april 2009
Bedankt!
Bedankt voor de indrukwekkende serie! Ik vond Portugal de mooiste!
Robert
6 april 2009
geschiedenis & waarheid
Aan Bram Spliet...
John Rawls, ik ken hem niet; zou ook nog gebruik kunnen maken van de optie God. Misschien is dat een troost. Uw interpretatie van hetgeen gezegd werd is een voorbeeld van hoe glibberig de waarheid is: het ging om de waarheid kennen of niet kennen... NIET over de universele waarheid ontkennen. Zelfs als de waarheid helder tot de mensen komt zal hij al, net voorbij het gehoororgaan versleuteld worden tot een persoonlijke creatie van de ontvanger. De waarheid is even dynamisch als een gedicht in het hoofd van de dichter; iedere keer als het genoteerd wordt zal het onderhavige vervormd worden door de gemoedstoestand van de schrijver. Naar mijn mening zijn geschiedenis en waarheid wel degelijk twee dingen die zich toevallig even gemakkelijk laten achterhalen.. Toch dank ook ik de makers van in Europa. Prachtig gemaakt.
f. andrea
6 april 2009
Bedankt!
heel erg bedankt voor alle uitzendingen! Zelf zit ik nu in 3 gymnasium, en ik ben erg geïnteresseerd in geschiedenis. Dit programma heeft mij geholpen om te zien wat de persoonlijke gevolgen waren van de dingen die gebeurden. Ik krijg heel goed geschiedenisonderwijs aangeboden, en wat onze docent elke les zegt, en wat zeker waar is, is dat hij niet genoeg tijd heeft alles uitvoerig te behandelen, hoe graag hij het ook zou willen. Gelukkig heb ik nu, met behulp van deze serie, me de geschiedenis van de afgelopen eeuw meer eigen gemaakt.
heel erg bedankt!
elisabeth
7 april 2009
Mooi gedaan
Mooi gedaan. Bijna geen enkele aflevering gemist en zo perfect aanvulbaar bij het geschiedenisonderwijs. Al vond ik het ietwat jammer dat er geen aflevering was over de val van de Berlijnse Muur. Maar met de aflevering over Roemenië werd duidelijk dat tijdens die laatste dagen van 1989 écht wel geschiedenis werd geschreven...
David
29 mei 2009
Geweldig en goed gedaan.
Geert en andere van de redactie van "In Europa". Ik vond het een erg informatieve en leerzaam programma. Ik hoop dat jullie nog eens in de toekomst nog eens een terugblik geven. Zodat mensen (ik ook vroeger) wat leren van de gebeurtenissen van de afgelopen 20e eeuw. 1900 tot 1992.
Nico
31 mei 2009
Bosnie
Mijn vraag aan Nederlanders is;als in Bosnie moslims en Kroaten hadden recht
zich uit te spreken i welke land ze willen zijn ,waarom is dat recht niet
ook voor Serviers,is dat wel ook merkwaardig dat Serviesche grondgebit
Kosovo moet gegeven woorden aan Albanezen die afkomstig zijn uit Albanie.Een vergelijking is als Turken over 20jaar meerderheid zouden
vormen in een van NL. provincies mogen ze ook eigen staat uitroepen
volgens genoemde principe,
Bedank beste Nederlanders
Nikola
Nikola
31 mei 2009
europa
Wat een prachtige verfilming van het boek 'in europa' het boek waar ik als 60 jarige zo van geniet, en op een zeer duidelijke wijze wordt geconfronteerd met het verschrikkelijke feit wat oorlog met de wereld kan doen.
joop
9 juni 2009
In Europa
Vanuit een ander werelddeel dan het Europa waar zich dit allemaal af heeft gespeeld heb ik met groot genoegen naar deze docu series van dhr Mak gekeken. Hij neemt je mee en laat de geschiedenis zelf aan het woord. Een erg boeiende maar vooral ook goed aan elkaar gemonteerde serie, die soms erg confronterend kan zijn voor de (waaronder ik zelf) zo beschaafd ogende Europiaan.
Saludos Jacob Willemsen
Jacob
29 juni 2009
Bosnie
Bosnie werd ondergedompeld in een burgeroorlog na Amerikaanse ambassadeur Warren Zimmerman overtuigd Alija Izetbegović kunnen besluiten om op zijn sigining van de Lissabon-overeenkomst die zou hebben gegeven voor de vreedzame herziening van de republiek in 1992. In 1992 schreef de Bosnische regering een referendum uit met de vraag of Bosnie en Herzegovina onafhankelijk moesten worden.Als men het bekijkt vanuit internationaal recht,dan is het uitroepen van de Bosniche onafhankelijkheid op een volledig illegale manier gebeurd.Enerzijds voorziet de Joegoslavische Grondwet dat afsplitsing voorafgegaan moeten worden door een raadpleging in de verschillende republieken.Anderzijds voorzien de Bosnische wetten zelf dat er een akkoord moet zijn van alle nationaliteiten,moslims,Serviers en Kroaten. Om tot een afsplitsing over te gaan.Milosevic was zeer duidelijk:als de Bosnische onafhankelijkheid erkend word vooraleer een akkoord bestaat tussen de drie gemeenschappen,is een burgeroorlog niet te vermijden. De Bosnische Kroaten en Bosnische moslims vormden een strategische alliantie en hadden zo een meerderheid. Daartegenover stonden de Bosnische Serviers die tegen waren. Desondanks werd op 5 april 1992 de onafhankelijkheid uitgeroepen .De Bosnische Serviers riepen als reactie een eigen Servische republiek uit, dit werd de Republiek Srpska. Dit was de start voor een oorlog in Bosnie.Als de Bosniers moslims gewacht hadden op een compromis met de Serviërs ,toch meer dan een derde van de bevolking in Bosnie, hadden de Serviers nooit de wapens opgenomen.Bosnische Serviers gingen tenslotte akkoord[Pardon!] met een federaal model voor Bosnie dat door internationale bemiddelaars uitgewerkt werd, maar dat werd door uiteindelijk Izetbegovic verworpen. Er bleef weinig anders over dan de gewapende optie om hun rechten te verdedigen.Lord Carington:toenmalig Europees bemiddelaar:de politiek van de erkenning was een tragische vergising[september 1992]
Stefan
9 augustus 2009
Grandioos
In Europa Team, het was een fantastische serie. Zo gaat geschiedenis leven; leer de docenten op het middelbaar onderwijs deze wijze van overdragen, dan wordt onze historie niet vergeten!
Alex
6 november 2009
Bedankt
Alle afleveringen gekeken, iedere dag één, achter elkaar. Publieke televisie zonder weerga en op het internet nog wel. Felicitaties aan aan de makers!
Ontroerend, verrassend en ook walgelijk om ons zelf te zien spartelen en konkelen in die bloederige eeuw. Hopelijk wordt het over 100 jaar een hele saaie serie.
Mark
17 november 2009
Over de serie
zeer boeiende serie, heb alle afleveringen aandachtig bekeken.
Johan
7 december 2009
Dank!
Dank meneer Mak en het gehele team.
Een inspiratie, een openbaring en een lesje bescheidenheid.
En nu binnenkort het boek maareens aanschaffen.
Sybren Kooistra
12 december 2009
In Europa
Ik heb erg genoten van de hele serie, Waarheid bestaat wel, alleen wordt deze door verdoezeld en voor motieven aan de kant geschoven, soms is het voor mensen gewoon makkelijker om de waarheid te ontkennen.
Vincent